Brigite van Haaften brengt mensen met en zonder beperking samen

In oktober 2019 werd in Eindhoven het Creative World Forum (CWF) gehouden. Dit is een internationaal evenement over creativiteit en innovatie voor professionals uit verschillende disciplines. Bestuurder Brigite van Haaften gaf hier een workshop over veerkracht. Dat deed zij samen met twee cliënten. Hieronder vind je het interview dat het CWF met Brigite van Haaften had.

Brigite van Haaften is bestuurder bij SDW in West-Brabant, een organisatie die mensen met een beperking of ontwikkelingsachterstand ondersteunt. De insteek van CWF2019 – maatschappelijke opgaven oplossen met creativiteit en creatief denken – herkent ze maar al te goed. “Creativiteit ontstaat altijd in de ontmoeting van twee werelden”, aldus Van Haaften. 

De twee werelden die Brigite van Haaften met elkaar wil verbinden, zijn die van de mensen met een verstandelijke beperking en de mensen zonder. “Want als je ervaart wat hun wereld inhoudt, dan ga je anders kijken naar je eigen wereld”, weet ze. “Daarom zou het mooi zijn als we ons afvragen wat mensen met een verstandelijke beperking nodig hebben, maar vooral ook wat de samenleving nodig heeft van hen."

"Wil je tegenslagen aankunnen in het leven, dan heb je veerkracht nodig. Maar veerkracht moet je oefenen. Dat oefenen kun je heel goed doen in het contact met mensen met een verstandelijke beperking. Want in dat contact geef je jezelf bloot. Mensen met een verstandelijke beperking spelen namelijk nooit toneel, en ze accepteren het niet als jij dat wel doet. Die uitdaging kunnen we gebruiken om onszelf te versterken. Die veerkracht hebben we nodig om met tegenslagen te kunnen dealen.”

‘Veerkracht moet je oefenen. Dat kun je heel goed doen in het contact met mensen met een verstandelijke beperking’

Inclusieve samenleving

Van huis uit is Van Haaften orthopedagoog. In haar studietijd kreeg ze met verstandelijk beperkten te maken. “Ik raakte geïnteresseerd in hun denken en doen, en die interesse is nooit meer weggegaan. Voordat ik bij SDW aan de slag ging, was ik jarenlang gedeputeerde bij de provincie Noord-Brabant. Ik stond mede aan de wieg van het lidmaatschap van de provincie aan het Districts of Creativity Network. Daar wordt veel gesproken over manieren om onze samenleving te versterken."

"Sinds ik bij SDW werk, is het mijn missie om aan de samenleving te laten zien hoeveel we kunnen hebben aan mensen met een verstandelijke beperking. Als kwetsbare inwoners niet langer worden gezien als een kostenpost, maar als mensen die een bijdrage leveren aan onze samenleving, dan kunnen we onze samenleving inclusief noemen. Als we deze doelgroep toelaten als een normaal onderdeel van ons dagelijks leven – op ons werk, op straat, bij de sportvereniging – dan doen we samen iets. En samen iets doen, versterkt jezelf.”

‘Wat zouden mensen met een verstandelijke beperking kunnen betekenen in het voorkomen van burn-out?’

Gratis portie geduld

“In mijn omgeving zie ik mooie voorbeelden van hoe het in de praktijk werkt. Zo is er een lunchroom waar mensen met een verstandelijke beperking werken. Gasten weten dat niet altijd. Zelf kom ik er geregeld, en er gaat best wel eens iets krakkemikkig, in de bediening bijvoorbeeld. Maar je ziet er nooit iemand boos worden, en dat in deze tijd van korte lontjes. In die lunchroom krijg je als gast een gratis portie geduld. Wat gebeurt er nu dat je daar niet boos wordt?"

"Een ander mooi voorbeeld is een man die als vrijwilliger bij ons werkt. Laatst vertelde hij mij dat hij elke woensdag iets leuks gaat doen samen met iemand met een verstandelijke beperking. Dus ik vroeg hem wat dat dan was: ‘Iets stoeremannenachtigs?’ veronderstelde ik. ‘Nee hoor’, antwoordde hij. ‘Elke woensdagmiddag wandelen we naar station Roosendaal, we halen een beker koffie, gaan op een bankje zitten en kijken naar de treinen.’ Ik vroeg of dat niet een beetje eentonig was, elke week weer die treinen. ‘Het is mijn rustpunt in de week’, zei hij. ‘Ik heb een hele drukke baan, maar die anderhalf uur op woensdag zijn heilig. We praten over koetjes en kalfjes. Ik leef dan echt in het nu. Ik ben alleen maar daarop geconcentreerd. Het is een verademing’.”

“Zo’n verhaal zet je aan het denken: wat zouden mensen met een verstandelijke beperking kunnen betekenen in het voorkomen van burn-out? Gewoon door er te zijn, zonder enige bijbedoeling. Dat is de uitnodiging die deze mensen bij ons neerleggen: niet ingewikkeld doen, gewoon er zijn voor hen zoals zij er zijn voor ons. Gelijkwaardig zijn. Zo eenvoudig is het.”

‘Voor openheid is meer nodig dan mensen met een verstandelijke beperking zoveel mogelijk in de wijk te laten wonen’

Ontmoeting organiseren

Of Van Haaften haar droom van een inclusieve samenleving al dichterbij zie komen? “Ik ben een positief mens, dus ik zie altijd kansen. Maar ik zie het op dit moment nog niet gebeuren, en dat komt doordat het niet vanzelf gaat. Voor openheid is meer nodig dan mensen met een verstandelijke beperking zoveel mogelijk in de wijk te laten wonen. En dat feit leg ik uit als een appèl aan mezelf en aan onze sector om te helpen. Zowel mensen met een verstandelijke beperking als de samenleving zijn handelingsverlegen. Maar wij kennen de doelgroep, dus is het aan ons om beide groepen te helpen. Hoe? Door ontmoeting te organiseren en zo de mensen in die samenleving te laten ervaren dat het hen iets oplevert. De ontmoeting moet dus geen kwestie zijn van liefdadigheid. Je hébt er ook iets aan.’